Filóti - Chalkí - Moní (de kerkenroute)

Beoordeling: Dit is een prachtige wandeling die drie mooie dorpen verbindt, maar ons vooral ook langs de mooiste en belangrijkste Byzantijnse kerken voert, zoals Agia Eleúsa, Agii Apóstoli, Agios Geórgios O Diassorítis, de Panagía Rachidiótissa en de Panagía I Drosianí. Verdient het maximum van ****.
[Bijgewerkt door Raymond op 24 september 2011.]

Tijd: Het loont zeker de moeite eerst wat tijd door te brengen in Filóti. Daarna is het maar een goed half uur (EWT) wandelen naar Chalkí, en van daaruit (zie ook het eerste deel van de wandeling Chalkí - Panagía Drosianí -Moní - Chalkí) nog een goed uur tot in Moní. Zoals gewoonlijk moet je voor de volledige wandeling met wat rust en genieten van de schitterende omgeving van de kerken zeker het dubbele rekenen. Het gezellige terras van O Giánnis in Chalkí is misschien een geschikte plaats voor het middageten en een drankje op het mooie terras van To Panórama in Moní is ook heel aangenaam...

[Willen we eerst wat door Filóti wandelen, dan kunnen we bijvoorbeeld even in de richting van Agia Marína en Apíranthos gaan (naar rechts, kijkend naar het terras van het kafenío O Plátanos); we lopen voorbij een eerste straatje met links de apotheek en gaan dan de eerste smalle trap links omhoog - op de hoek is er een grootwarenhuis.
We kruisen twee straatjes en als de trap op het 3de dwarsstraatje dood loopt, gaan we 10 meter links. Vóór de gewelfde doorgang gaan we weer de trappen omhoog en zo altijd maar hoger. We passeren rechts van van de kerk van Agios Andréas met de witte koepel - we hebben er al een mooi uitzicht over de 2 delen van Fióti -  en gaan dan weer links hoger. Boven gaan we even vlak en dan rechts bij een elektriciteitspaal, maar dan nemen we direct de trap links en links houdend gaan we zo naar hoogste deel van het dorp (waarbij we zeker niet te veel naar rechts gaan). Even is de trap wat overwoekerd door onkruid, maar daarna stijgen we links verder op een betere trap. We nemen nog een trap links van een huis, verder nog links van een huis en komen zo op een klein parkeerterrein. 

[Hier begint ook het pad naar Agia Marína en Danakós - zie de wandeling Filóti - Danakós - Fotodótis - Apíranthos.]

We gaan links tot bij de kleine asfaltweg die we naar links volgen en na enkele honderden meter gaan we bij een splitsing naar rechts, langs het Iatrío (het kleine geneeskundig centrum). Zo komen we in het andere deel van het dorp, bij de oude Pýrgos (= toren) Barozzi met ervoor een mooie, oude fontein met overvloedig water. Boven het poortje in de toren zien we een mooi oud schild, met de dubbele leeuw en het opschrift "Geronimo Barozzi 1718". 
We wandelen verder en komen bij de grote plataan links van de hoofdkerk van de Panagía i Filotítissa: vóór de kerk ligt een mooi voorplein, de kerk zelf heeft een mooie deur met een prachtige deuromlijsting en binnenin is er een schitterende marmeren ikonostási. We gaan dan verder naar beneden en komen zo op ons vertrekpunt, met het kafenío O Plátanos - en de inderdaad prachtige plataan.]

(0u00) Voor het eerste deel van onze wandeling nemen we op het kruispunt bij O Plátanos rechtover de weg naar Damariónas, in westelijke richting, en zo verlaten we Filóti. Na een goede 3 minuten, net voorbij het Guesthouse Vassilikí, gaan we op een smal betonwegje rechts naar beneden. We houden verder links en nu slingeren we tussen veldjes en olijfgaarden tot bij een pleintje naast een kapel.

(0u09) We gaan NIET links van het pleintje verder op de brede betonweg, maar wel vlak naast het kerkje op een smaller wegje; let op, na 2 minuten nemen we links een nog smaller wegje dat gauw een pad wordt. Ondanks de rommel en de laag hangende takken is dit een heel mooi pad tussen muren, dat verder een prachtige holle weg wordt! Na 8 toch wel mooie minuten komen we voorbij een grote agave op beton uit: we gaan rechtdoor tussen 2 hekkens, en dan slingeren we tussen 2 huizen door tot op een betonnen dwarspad.

(0u19) Het pad rechts loopt naar de grote weg, wij gaan LINKS (wegwijzer naar Agii Apóstoli en [3]). Even verder is er links een pad naar Agia Eleúsa, wij gaan rechts [3] en komen direct bij Agii Apóstoli.

[Het pad links loopt dus tot bij Agia Eleúsa (17de eeuw), met ernaast twee mooie cipressen - we keren daarna natuurlijk terug tot op het hoofdpad.]

Agii Apóstoli is heel mooi gelegen tussen heel oude olijfbomen. Deze kerk dateert van de 10de eeuw en is vrij ongewoon, omdat er boven de ingang een tweede koepel is gebouwd. Via een trapje links kunnen we bij de klok en het dak komen...
Daarna loopt ons pad nog een kleine 2 minuten verder, maar bij een hoge muur [3] wordt het jammer genoeg een gewone recente landweg - dit was vroeger nog een mooi pad, wij gaan rechtdoor...

(0u25) Na een goede 2 minuten gaan we op een zijweg RECHTS [3]: het wegje dat overgroeid is met distels komt gauw op een mooi olijvenveldje: we houden rechts en lopen nu naast het overgroeide monopáti tussen muurtjes. Wat verder kunnen we toch op dit pad verder [3] en zo komen we diep tussen muren. We buigen naar links en komen in een bedding [3]. We volgen die links, een heel mooi eind, in de bedding en soms links ervan. We steken op een houten brug over (2 X [3]) en zo komen we bij de huizen en de kerk van Chalkí uit. (0u31) 

[Heb je Chalkí nog niet bezocht, dan moet je hier natuurlijk ook een kijkje nemen: de Panagía i Evangelístria i Protótronos herbergt mooie wandschilderingen en vooral een schitterende ikonostási, maar ze is jammer genoeg meestal gesloten.
Links van de kerk kun je het straatje even inwandelen om een kijkje te nemen bij de grote toren van de Pýrgos Grazía: ook hier zie je boven de ingang het wapenschild van de beroemde Venetiaanse familie Barozzi.
Ongeveer rechtover de kerk  is er een straatje tussen het vroegere café Chalkí en de apotheek: 60-70 meter komen we zo bij de distilleerderij Vallándris; deze "ergostásio kítrou" ofwel "werkplaats waar kitron wordt gemaakt" is één van de distilleerderijen van Náxos waar het beroemde citroendrankje wordt gemaakt. De werkplaats die dateert van 1896, is een bezoekje waard; je kunt er ook allerlei variaties van deze lekkere drank kopen.
Het aangenaamste terras van Chalkí is dat van de taverne O Giannis; als je van bij de kerk bij Vallándris komt ga je nog even rechtdoor en zo kom je achter het terras terecht. Van bij O Giannis neem je het straatje tussen de taverne en het grote huis en zo kom je weer bij de distilleerderij terecht, waar je voor de rest van de wandeling het smalle straatje links neemt.]

(0u31) Voor het tweede deel van de wandeling nemen we bij Vallándris - en komend van bij de kerk - een smal straatje rechts dat we honderd meter rechtdoor volgen; we steken dan een betonweg over en zien daar de wegwijzers naar Agios Geórgios O Diassorítis die ons rechtdoor sturen.We volgen het kronkelende wegje een 4-tal minuten, tussen muren (met rode stippen), en komen zo bij een aangename plek met de  witte kapel van Agia Marína uit, onder een mooie plataan en eucalyptus; de kapel is werkelijk bovenop een bron met veel water gebouwd, zelfs de vloer ligt soms nat (17 mei 2004, maar op 12 mei 2009 en 24 september 2011 stond de bron droog...). We gaan hier links (bordje Agios Geórgios O Diassorítis), en even verder houden we links. Na 2 minuten houden we rechts op het geplaveide pad (weer een bordje) en zo komen we bij de mooie plek van Agios Geórgios O Diassorítis (of de Heilige Joris de Redder), gelegen midden de olijfbomen. Deze kerk is één van de oudste Christelijke gebouwen op het eiland en dateert uit de 11de eeuw.

Na ons bezoek gaan we terug: we buigen eerst  links op het geplaveide pad (rode stip) en verder kunnen we weer links ofwel kunnen we helemaal terug naar Agia Marína en daar links gaan: in beide gevallen komen we wat verder op een betonweg terecht, die we naar links volgen. 

(0u44) Deze weg slingert naar het dorp van Rachí of Monítsa en bij een brug versmalt de weg om verder omhoog te gaan tussen de verlaten huizen. Boven, aan het eind van de bewoning, neem je dan NIET de eerste straat rechts, rechts van een zwart hekken, maar we gaan nog even verder en buigen dan naar rechts op het wegje (wegwijzer Panagía Rachidiótissa) en zo lopen we verder door het verlaten dorp tot bij de kerk van Agios Nikólaos.

(0u50) Achter de kerk volgen we verder het betonpad, we houden wat verder rechts en gauw stijgen we op een mooi rotspad langs een prachtig eikenbos; na 5 minuten komen we bij een splitsing.
De houten wegwijzer stuurt ons naar LINKS en dan volgt er een prachtig eind tussen eikenbomen.

[We zouden ook naar rechts kunnen gaan, naar de vallei toe: zo krijgen we een heel mooi zicht op de vallei met de duizenden olijfbomen, links op Moní en rechts op Chalkí. Na 5 minuten wandelen, en op het ogenblik dat het pad op een slordige helling afdaalt naar een grindweg, zien we op een veld links en hoger van ons de Panagía Rachidiótissa...]

Als we dus LINKS gaan, is er na 3 minuten weer een splitsing: we gaan hier rechts omhoog (wegwijzer en rode pijl) - links hebben we een mooi zicht op de oude basilica van de heilige Isídoros. We gaan steil omhoog en komen gauw op een landweg: wat rechts staat de witgekalkte Panagía Rachidiótissa - jammer genoeg is deze kerk altijd gesloten.

(0u59) Na een pauze bij de Panagía Rachidiótissa volgen we de landweg naar links; na enkele minuten moeten we door een breed hek in betonijzer en even verder loopt de weg dood. We kunnen evenwel een smal aarden pad verder volgen tussen de eikenbomen (rode stip op een boom). Het daalt duidelijk naar rechts af en zo komen we in een rotsachtige bedding terecht (cairns en rode stip).

(1u06) We volgen die gedurende exact 2 minuten naar links. Dan is er een brede afsluiting over de bedding, en gaan we rechts omhoog op een smal pad tussen hoge muren, met verder mooie cipressen (rode stip). We klimmen nu 2 minuten, houden dan links op enkele stenen treden en komen op een hier doodlopend wegje uit.
Hier is er een probleem: rechtover gaat er een pad verder (rode stip), en dat was vroeger de weg naar de Panagía I Drosianí. 

[Vroeger konden we dit wat overgroeide en vlakke pad ongeveer 4 minuten volgen: dan steekt het een beekje met water over en gaat het rechtdoor verder op de rechteroever van een andere beek; daarna komt het in de bedding terecht. Na weer 4 minuten komen we op beton dat de bodem versterkt, bij een hekken in de muur: hier gaan we rechts omhoog uit de bedding en volgen een steil rots- en trappenpad gedurende 6 minuten. We komen op de asfaltweg terecht, maar rechtover begint een heel mooi geplaveid pad dat ons recht naar Moní zal leiden - maar eerst gaan we natuurlijk links tot bij de heel mooie kerk van de Panagía I Drosianí!]

(1u10) Dat pad is voor het ogenblik (najaar 2011) verder totaal overgroeid, en dus namen wij het betonwegje RECHTS dat in 3-4 minuten tot op de asfaltweg slingert. We volgen die naar links, maar na bijna 5 minuten - en even voorbij een bleke stenen muur op onze rechterkant - kunnen we een smal pad links nemen, dat de vallei zal oversteken. Zo zullen we een grote bocht van de weg vermijden...
We komen tussen riet in een bedding terecht en volgen die even naar links; dan gaan we rechts omhoog op een steile rotstrap, jammer van het vele vuil hier! Bijna boven houden we rechts en zo klimmen we tot op de asfaltweg.

(1u24) Rechtover gaat een mooi pad verder; even verder houden we links en het geplaveide pad blijft heel mooi - het staat nog niet op de kaart van Terrain Maps! Na weer 3 minuten komen we op een prachtig dwarspad, dat rechts naar Moní stijgt, maar eerst gaan we LINKS tot bij de Panagía I Drosianí. (1u29)

De Panagía I Drosianí (Onze-Lieve-Vrouw van de Dauw - volgens de legende wordt de beroemde icoon van Onze-Lieve-Vrouw nat telkens als de streek in nood of gevaar verkeert) is een vroegchristelijke kerk die waarschijnlijk teruggaat tot de 6de eeuw; de beroemde fresco's die hier te zien zijn dateren van de 6de of 7de eeuw. De absis rechts zou zelfs van de 4de eeuw dateren! In de linker absis is een heel mooie Onze-Lieve-Vrouw te zien.
De kerk is gelukkig vaak open; je kunt er een boekje (in het Grieks en Engels) kopen met uitleg en mooie afbeeldingen van de icoon en van de fresco's.

(1u29) Na ons bezoek dalen we trap weer af naar het pad, dat we links omhoog nemen - even nog is het vlak en zanderig, maar gauw is het geplaveid. Na 2 minuten komen we bij de splitsing, waar we straks van rechts kwamen, en nu gaan we natuurlijk links. Dit pad is vaak heel mooi geplaveid met grote stenen. Dan komen we bij de eerste kippenhokken, we houden links en klimmen nog enkele minuten op witte trappen, die in een boog naar rechts tot bij de kerk lopen. (1u37)

Rechts van de kerk gaat een trap omhoog tot op de hoofdstraat, die links naar de asfaltweg en het parkeerterreintje leidt. Ook links zie je enkele cafés en vooral het café-restaurant To Panórama; op het terras is het goed zitten en het uitzicht is heel aantrekkelijk.

[Vaak is er geen busverbinding vanuit Moní. Dat betekent dat je een taxi moet bellen - of, inderdaad, toch te voet moet terugkeren naar Chalkí...]