Filóti - Chalkí - Moní (de kerkenroute)

Beoordeling: Dit is een prachtige wandeling die drie mooie dorpen verbindt, maar ons vooral ook langs de mooiste en belangrijkste Byzantijnse kerken voert, zoals Agia Eleúsa, Agii Apóstoli, Agios Geórgios O Diassorítis, de Panagía Rachidiótissa en de Panagía I Drosianí. Verdient het maximum van ****.
[Bijgewerkt door Raymond op 24 september 2011, op 24 september 2017 en op 10 juni 2021.]

Tijd: Het loont zeker de moeite eerst wat tijd door te brengen in Filóti. Daarna is het maar 35 minuten (EWT) wandelen naar Chalkí, en van daaruit (zie ook het eerste deel van de wandeling Chalkí - Panagía Drosianí - Moní - Chalkí) nog zo'n anderhalf uur uur tot in Moní. De totale EWT loopt dus op tot 2u10, voor een totale afstand van 6,69 km. Maar zoals gewoonlijk moet je voor de volledige wandeling met wat rust en genieten van de schitterende omgeving van de kerken zeker het dubbele rekenen. Het gezellige terras van O Giánnis in Chalkí is misschien een geschikte plaats voor het middageten en een drankje op het mooie terras van To Panórama in Moní is ook heel aangenaam...

Routebeschrijving: Nabij de bushalte in Filóti is het vaak een hele drukte: het is een kruispunt van de wegen naar Chalkí, naar Agia Marína, Apíranthos en Apóllonas en naar Damariónas. De meeste tavernes en winkels liggen vlak in de buurt. 

[Willen we eerst wat door Filóti wandelen, dan kunnen we bijvoorbeeld de trap links van O Plátanos omhoog nemen tot bij de kerk van de Panagía Filiotítissa. Voorbij het mooie plein met een grote boom gaan we rechts en zo komen we bij een fontein en het Barózzi-huis. Links ervan kunnen we in de vallei die de twee delen van Filóti van elkaar scheidt, afdalen en daarna stijgen we op de vele trappen zo hoog als we willen. Daarna dalen we rechts af, zodat we uiteindelijk op de asfaltweg uitkomen. Het centrum van Filóti ligt dan rechts.]

(0u00) Voor het eerste deel van onze wandeling nemen we op het kruispunt bij O Plátanos rechtover de weg naar Damariónas, in westelijke richting; we passeren een straat rechts en pas na 3-4 minuten, bij het einde van de bebouwing en net voorbij het Guesthouse Vassilikí, gaan we op een smal betonwegje rechts naar beneden. We houden verder links en nu slingeren we tussen veldjes en olijfgaarden tot bij het pleintje naast de kapel met enkele bomen.

(0u10) We gaan NIET links van het pleintje verder op de betonweg, maar wel vlak naast het kerkje op een andere betonweg. Let op, na 2 minuten nemen we links een smaller wegje dat gauw een pad wordt. Ondanks de laag hangende takken is dit een heel mooi pad tussen muren, dat verder een prachtige holle weg wordt! Na 8 toch wel mooie minuten komen we op beton uit: we gaan rechts/rechtdoor tussen 2 hekken, en dan slingeren we naar rechts en komen op een betonnen dwarspad, de route [3]

(0u20) Het pad rechts loopt naar de grote weg, wij gaan LINKS [3].
 Even verder is er links het pad naar Agia Eleúsa (17de eeuw): ernaast staan twee mooie cipressen. Daarna keren we terug naar het hoofdpad, we gaan verder links [3] en komen direct bij Agii Apóstoli.

Agii Apóstoli is heel mooi gelegen tussen heel oude olijfbomen. Deze kerk dateert van de 10de eeuw en is vrij ongewoon, omdat er boven de ingang een tweede koepel is gebouwd. Via een trapje links kunnen we bij de klok en het dak komen...

Daarna loopt ons pad nog een kleine 2 minuten verder, maar bij de hoge muur [3] wordt het jammer genoeg een gewone recente landweg - dit was vroeger nog een mooi pad, wij gaan rechtdoor.

(0u29) Let op: na een goede 3 minuten gaan we op een zijweg RECHTS [3] - het wegje is soms overgroeid met distels. Na 2 minuten wordt het pad heel smal tussen een oude en een nieuwe muur [3], we dalen en zo komen we diep tussen muren. We buigen naar links [3] en komen in een bedding [3]. We volgen die links, een heel mooi eind, in de bedding en soms links ervan. We steken op een houten brug over (2 X [3]) en zo komen we bij de huizen en de kerk uit. (0u36) 

Als je Chalkí nog niet bezocht hebt, moet je ook hier de tijd nemen om rond te wandelen in dit aangename dorp; de kerk van de Panagía i Evangelístria i Protótronos herbergt mooie wandschilderingen en vooral een schitterende ikonostási, maar ze is jammer genoeg meestal gesloten.

Links van de kerk kun je het straatje even inwandelen om een kijkje te nemen bij de grote toren van de Pýrgos Grazía: ook hier zie je boven de ingang het wapenschild van de beroemde Venetiaanse familie Barozzi.]

Ongeveer rechtover de kerk  is er een straatje tussen het vroegere café Chalkí en de apotheek (wandelbord Drosianí 55' / Moní 1u05 + [4]): 60-70 meter komen we zo bij de distilleerderij Vallindras; deze "ergostásio kítrou" ofwel "werkplaats waar kitron wordt gemaakt" is één van de distilleerderijen van Náxos waar het beroemde citroendrankje wordt gemaakt. De werkplaats die dateert van 1896, is een bezoekje waard; je kunt er ook allerlei variaties van deze lekkere drank kopen.]

(0u36) Voor het tweede deel van de wandeling nemen we bij Vallíndras - en komend van bij de kerk - een smal straatje rechts [4] en we passeren naast het mooie motel Chalkí; na honderd meter steken we een betonweg over en zien daar de wegwijzers naar Agios Diassorítis die ons rechtdoor sturen + [4].
We volgen het kronkelende wegje een 4-tal minuten, tussen muren (met rode stippen), en komen zo bij een aangename plek met de  witte kapel van Agia Marína uit, onder een mooie plataan en eucalyptus; de kapel is werkelijk bovenop een bron met veel water gebouwd, zelfs de vloer ligt soms nat (17 mei 2004, maar op 12 mei 2009 en 24 september 2011 stond de bron droog...). In een boog rechts van de ingang ligt een waterput.
We gaan hier links (bordje Agios Geórgios Diassorítis + [4]), en even verder houden we links (bordje). Na 2 minuten houden we rechts op het geplaveide pad (weer een bordje) en zo komen we bij de mooie plek van Agios Geórgios o Diassorítis (of de Heilige Joris de Redder), gelegen midden de olijfbomen. Deze kerk is één van de oudste Christelijke gebouwen op het eiland en dateert uit de 11de eeuw - ze is evenwel zelden open, zeker buiten het zomerseizoen.

(0u46) Na ons bezoek gaan we terug: we buigen eerst  links op het geplaveide pad (rode stip) en verder kunnen we weer links [4] ofwel kunnen we helemaal terug naar Agia Marína en daar links gaan: in beide gevallen komen we wat verder op een betonweg terecht, die we naar links volgen. 
Deze weg slingert naar het dorp van Rachí of Monítsia en bij een brug versmalt de weg om verder omhoog te gaan tussen de verlaten huizen [4].

(0u54) Boven, aan het eind van de bewoning, neem je dan NIET de eerste straat rechts, rechts van een zwart hekken, maar we gaan nog even verder en buigen dan naar rechts op het wegje (wegwijzer Panagía Rachidiótissa + [4]) en zo lopen we verder op een grindpaadje door het dorp. We buigen rechts tussen verlaten huizen - verder kunnen we links naar de kerk van Taxiárchis (bordje en [4a].
Hier maken we even een omweg naar LINKS: we dalen af op een soms geplaveid pad, we komen in een valleitje en gaan dan op de gemetste trap omhoog tot bij de heel originele kapel van Taxiárchis. Ze heeft een mooie zij- en achtergevel en een helemaal gerestaureerd dak. We hebben er ook een mooi uitzicht op Filóti en de Zas en naar links op Moní. We keren op onze stappen terug tot op het tracé van wandeling [4]. We gaan nu op pad [4] links tot bij de kerk van Agios Nikólaos.

(1u05) Achter de kerk volgen we verder het betonpad naar links, we houden wat verder rechts en gauw stijgen we op een mooi rotspad langs een prachtig eikenbos; na 5 minuten komen we bij een splitsing.
De houten wegwijzer stuurt ons naar LINKS [4] en dan volgt er een prachtig eind tussen eikenbomen.

[We zouden ook naar rechts kunnen gaan, naar de vallei toe: zo krijgen we een heel mooi zicht op de vallei met de duizenden olijfbomen, links op Moní en rechts op Chalkí. Na 5 minuten wandelen, en op het ogenblik dat het pad op een betonnen helling komt die afdaalt naar de grindweg, zien we hoger en links van ons de Panagía Rachidiótissa...]

(1u09) Maar wij gaan nu LINKS op een prachtig pad; na 4 minuten op een landpad met links prachtige eikenbomen volgt weer een mooi geplaveid eind, dan weer een landpad. Bij de volgende splitsing kunnen we naar links een omweg van 400 meter maken naar de basilica van Agios Isídoros ([4a] en bordje). We dalen de vallei in en kronkelen na 100 meter verder omlaag op een meestal geplaveid pad [4a]. Beneden in de bedding stijgen we op een trapje ([4a] en cairn) dat uitkomt op een olijfgaard; hier houden we rechts om dan links omhoog te gaan tot bij de ruïne die boven die mooie olijfgaard ligt.
We zien dat deze basilica binnen 3 beuken heeft, die nog helemaal in ruïne liggen. Daarna keren we terug tot op het hoofdpad.

(1u29) We gaan er rechtdoor omhoog (wegwijzer en [4]) en na een steil eindje komen we op een grindwegje. We gaan er RECHTS [4] tot bij de Panagía Rachidiótissa - jammer genoeg is deze kerk altijd gesloten.

(1u31) Naast de Panagía Rachidiótissa gaan we verder omlaag en op de betonhelling nemen we het paadje links [4]. We dalen nu 5 minuten langzaam: Moní ligt nu hoog vóór ons en na 5 minuten komen we in een rotsachtige vallei terecht ([4] op boom).

(1u36) Meestal loopt het pad links van de bedding, maar na exact 2 minuten komen we vóór een breed hek in betonijzer: hier gaan we even links om dan na het hek [4] weer de bedding te volgen. Na weer een goede minuut gaan we rechts omhoog (cairn en [4]) op een smal pad tussen hoge muren, met verder mooie cipressen. We klimmen nu 2 minuten, gaan omhoog door een hek in betonijzer op enkele stenen treden en komen op een hier doodlopend wegje uit.

(1u42) Rechtdoor vinden we een in 2012 weer vrijgemaakt pad - vroeger was dit helemaal overgroeid en moesten we een eentonige omweg maken via het betonwegje rechts en dan de asfaltweg... Nu kunnen we het brede pad rechtdoor volgen, rechts van een wijn- en olijfgaard.
We gaan door een hek in betonijzer en lopen verder tussen muren [4]. Weer wat later splitst het pad - een bordje rechtdoor stuurt ons 40 meter verder naar een watermolen, waarna we terugkeren.
We houden links [4] (rechts als we van bij de watermolen komen), we kruisen de bedding en na enkele mooie minuten komen we in een kleinere bedding die we nog enkele minuten volgen.

(1u52) Bij een betonnen richel en een putdeksel moeten we RECHTS op een rotsachtig pad dat met treden tussen muren omhoog gaat [4]; na een flinke klim komen we uit op de asfaltweg.

(1u58) Rechtover gaat een mooi geplaveid pad verder naar Moní (bordje Moní 15' + [4]), maar eerst gaan we natuurlijk links tot bij de Panagía I Drosianí.

De Panagía I Drosianí (Onze-Lieve-Vrouw van de Dauw - volgens de legende wordt de beroemde icoon van Onze-Lieve-Vrouw nat telkens als de streek in nood of gevaar verkeert) is een vroegchristelijke kerk die waarschijnlijk teruggaat tot de 6de eeuw; de beroemde fresco's die hier te zien zijn dateren van de 6de of 7de eeuw. De absis rechts zou zelfs van de 4de eeuw dateren! In de linker absis is een heel mooie Onze-Lieve-Vrouw te zien.
De kerk is gelukkig vaak open; je kunt er een boekje (in het Grieks en Engels) kopen met uitleg en mooie afbeeldingen van de icoon en van de fresco's.

(1u58) Na ons bezoek dalen we de trap weer af naar het pad, dat we links omhoog nemen - even nog is het vlak en zanderig, maar gauw is het geplaveid. Na 2 minuten komen we bij een splitsing, waar we links gaan [4]. Dit pad is vaak heel mooi geplaveid met grote stenen. Dan komen we bij de eerste kippenhokken, waar we rechtdoor gaan; verder houden we links [4] en zo klimmen we nog enkele minuten op witte treden, die we in een boog naar rechts tot bij de kerk volgen. (2u09)

[Als je hier direct verder rechtdoor gaat, kun je de steile trap rechts naar beneden de vallei in nemen. Dit is het begin van een mogelijke terugweg naar Chalkí – zie het tweede deel van de wandeling Chalkí – Panagía I Drosianí – Moní – Kalóxylos – Chalkí.]

Rechts van de kerk gaat een trap links omhoog tot op de hoofdstraat, naast de bakker; die straat loopt links naar de asfaltweg en het parkeerterreintje. Ook links zie je enkele cafés en vooral het café-restaurant To Panórama - op het terras is het goed zitten en het uitzicht is heel aantrekkelijk.

[Vaak is er geen busverbinding vanuit Moní. Dat betekent dat je een taxi moet bellen - of, inderdaad, toch te voet moet terugkeren naar Chalkí...]