Algemene inlichtingen / publicaties / wandelkaarten / raadgevingen
Griekenland heeft een schat aan oude
paden - de monopátia en kalderímia - en er zijn gelukkig nog altijd vele plaatsen waar de moderne wegenbouw de
infrastructuur van eeuwenoude weggetjes niet heeft vernield. Ook ter
plaatse ziet men nu soms de toeristische waarde van deze paden in, ook al
omdat wandelaars vaak in het voor- of najaar naar Griekenland trekken - op
deze manier wordt het toeristisch seizoen niet uitsluitend tot de
zomermaanden beperkt.
Toeristische diensten en vele gewone landkaarten konden
je tot voor kort nog maar heel weinig aanwijzingen geven voor goede
wandelingen. Ter plaatse waren sommige wandelingen aangeduid met (half
vergane) gekleurde stippen of pijlen, maar dit was niet altijd
betrouwbaar.
Op sommige eilanden evenwel doet men de laatste jaren grote inspanningen om het
cultureel erfgoed, ook dat van de paden, in ere te herstellen. Op vele
eilanden zijn nu wandelborden geplaatst en op Amorgós, Sýros, Sérifos
en vooral op Tínos, Andrós en Kéa zijn er gemarkeerde wandelingen met
een bewegwijzering met roodwitte plaatjes met cijfers.
Niet toevallig bestaan er op Amorgós, Andros en Tínos ook mooi uitgegeven
brochures over de "Footpaths of historical and cultural
interest" (soms alleen in het Grieks, soms ook in het Frans en
Engels), uitgegeven door het cultureel genootschap Archipélagos.
Het verschijnen van de landkaarten in de Anávasi-reeks en vanaf 2009 in
de reeks van Terrain Maps heeft de
ontdekking van nieuwe wandelmogelijkheden veel gemakkelijker gemaakt.
Langzaam maar zeker wordt ook het wandelen een sterke troef voor de
Cycladen...
De prachtige afdaling van Apíkia naar Chóra op Andros.
Het pad naar Sinetí op Andros.
Het mooie pad naar Léfkes op Páros.
Het monopáti naar de Profítis Ilías op Kýthnos.
Veel goede publicaties over wandelen in de Cycladen bestaan er niet:
* Marc Dubin, Trekking in Greece: zeer volledig voor wat heel Griekenland betreft, maar te weinig details over de eilanden die ons interesseren. Bovendien zijn zijn aanwijzingen vaak kort. Toch een onmisbaar boek!
* Walking the Aegean Islands, Graf Editions (vertaling van het
Duitse Wandern auf den Kykladen): mooi uitgegeven, met aangename kaartjes.
Een heel interessant boekje!
De beschrijvingen zijn vaak vrij beknopt.
Van dezelfde auteur is ook het even mooi uitgegeven "Naxos and
the Small Cyclades" , met 30 wandelingen.
Begin mei 2006 verscheen "Western &
Southern Cyclades", met 51 wandelingen.
Ten slotte verscheen in 2007 "Eastern and nothern
Cyclades", met 50 wandelingen op 12 eilanden.
* Speciaal voor het wandelparadijs Sífnos is er sedert enkele jaren
het kleine, maar heel handige boekje "Sifnos. Promenades dans l'
île - Walking in the island". Het is van de hand van de Franse
wandelaars Martine et Christian Lot. Het bevat een korte, maar heel juiste
beschrijving van 30 wandelingen.
* Dans les Montagnes de Grèce, Editions Olizane, Genève: bevat slechts twee korte bijdragen over de Cycladen en deze zijn heel algemeen. Voor de rest van Griekenland waarschijnlijk waardevol
* In het Duits verscheen in 1992 "Richtig wandern Kykladen", van Gunter Spitzing..
* Voor wie Grieks leest bestaat er ook bij de uitgeverij Explorer, Fidíou
18, 106 78 Athene, een heel mooi geïllustreerde gids over de Cycladen, Kykládes.
Bij Amorgós, Andros en Tínos wordt ook aandacht besteed aan voettochten.
In 2004 verscheen hiervan een Engelse vertaling onder de titel "Cyclades.
A complete travel guide." De drie wandelrubriekjes komen er niet meer
in voor.
* NIEUW!! In maart 2009 verscheen in de reeks Evasion bij de
uitgeverij Hachette de eerste echt goede gids uitsluitend gewijd aan de
Cycladen. Deze Franstalige gids is van de hand van de Franse journaliste
Maud Vidal-Naquet en draagt gewoon de titel "Iles grecques. Les
Cyclades".
De gids is met een grote kennis van zaken en met liefde voor de eilanden
geschreven en behandelt, naast een kort hoofdstukje over Athene, bijna alle
bewoonde Cycladen. De auteur geeft heel duidelijke overzichten van de
bezienswaardigheden op ieder eiland, met vaak heel juiste persoonlijke
appreciaties (met symbolen als sterretjes of hartjes voor "un coup de
coeur" ).
In een tweede deel komt elk eiland nog eens praktisch aanbod, met
interessante websites en adressen, met heel goede adresjes voor logies,
eten en drinken, maar vaak ook met heel bruikbare gegevens over wandelen,
duiken, ezeltochten, paardrijden, windsurfen, enz.
Er is ook een kort deeltje "Repères", met een
overzicht van de geschiedenis van de Cycladen, enkele bladzijden gewijd
aan de Cycladische kunst en een paar pagina's met interessante boeken,
films en muziek.
Ten slotte is er een hoofdstukje gewijd aan de praktische organisatie van
de reis, met alweer interessante adressen en raadgevingen.
Mooi geïllustreerd en mooie kaartjes - in één woord, een
must!
Alleen jammer dat het mooie Kéa, het rustige Kýtnnos en het eenzame
Síkinos niet aan bod
komen...
Voor wie een oude beschrijving van de Cycladen wil lezen, is er het heel interessante "The Cyclades" van J. Theodore Bent, een schitterend reisverhaal uit 1885 en heruitgegeven in 2002
Bij Robert Laffont, Parijs, verscheen "Le voyage en Grèce", een mooie bloemlezing van Hervé Duchêne, met reisverhalen over Griekenland van de middeleeuwen tot nu. Daarin zijn het interessantst: het verhaal van de markies de Nointel over zijn bezoek aan de grot van Antíparos (1673-1674) en het relaas van 6 weken Amorgós van Gaston Deschamps (1885-1889).
Vele details over Amorgós en de kleine Cycladen zijn er te vinden in "Amorgós und kleine Ostkykladen" van Dirk Schönrock.
Kéa, Kýthnos, Sérifos, Sífnos, Kímolos en Mílos komen uitgebreid aan bod in "West-Kykladen" van Christian Geith
Het pad naar de Profítis Ilías op Sífnos
Het pad naar het Panachrántou-klooster op Andros.
Er bestaan ook niet zo veel goede websites over wandelen in de Cycladen.
We kunnen je wel aanbevelen een kijkje te nemen op de uitgebreide site van Harald
Haughli, "Walking
the Greek Islands" en ook op de site
"Eva's
Hikes in Greece"
Voor Tínos is er de uitstekende site van Karolos Merlin, zie http://www.tinos.tv
* Sedert 2002 is er een heel mooie reeks kaarten aan het verschijnen in
de reeks Topo van uitgeverij Anavasi, 34, Orminiou GR - 11 528
Greece. In Griekenland zijn ze te verkrijgen op de luchthaven, maar ook op de eilanden
zelf.
In België zijn ze o.a. te koop in de kaartenwinkels Atlas en Zanzibar in Antwerpen en Gent.
Heel
veel monopátia zijn erop aangeduid en deze kaarten zijn bijna onmisbaar.
Zijn reeds verschenen: Sérifos, Sífnos, Amorgós, Síkinos, Náxos en
Sýros, in
2006 Andros en Kéa (Tziá) en in 2008 Tínos - Páros en Santoríni zijn minder geslaagd, althans op het gebied van de
aanduiding van de wandelpaden. Zie ook www.mountains.gr
* Door een aantal detailfouten bij de Anávasi-kaarten keken kenners al
langer uit naar de aangekondigde verschijning van nog betere kaarten. In
het voorjaar 2009 zijn er meteen een groot aantal kaarten verschenen in de
reeks Skaï-kaarten van Terrain maps.
Meteen waren beschikbaar: Amorgós, Andros, Ios, Kéa, de Kleine Cycladen,
Kýthnos, Mýkonos (Délos en Rínia), Náxos, Páros en Antíparos,
Santoríni, Sérifos, Sífnos, Sýros en Tínos.
De kaarten zijn heel gedetailleerd en op het terrein gecontroleerd.
Zie ook http://shop.skai.gr/default.asp?pid=78&ct=317&la=1
Voor een uitgebreide vergelijking en beoordeling van de Anávasi- en Skaï-kaarten, zie Anávasi en Skáï.
* In de Road-winkel in Ippokrátous, 39 Athene en bij Road Editions
zelf , Ilia Ilioustreet 41, Athene, is ook een andere interessante reeks
betere kaarten aan het verschijnen, met aanduiding van sommige monopátia.
Mílos, Santoríni, Kéa, Andros, Folégandros, Tínos, Páros, Náxos,
Ios, enz. zijn al te verkrijgen.
Zie ook www.road.gr
* Voor Sifnos is er nog het heel interessante kaartje met alle monopátia van John Birkett-Smith, te verkrijgen in de winkel op de Platia in Apollonia. Bijna altijd betrouwbaar en dus een goede aanvulling!
* Voor Amorgós heeft het gemeentebestuur in 2001 in het Grieks en het Engels een heel verzorgde gids laten uitgeven, onder de titel "A Travelogue of Amorgos. Footpaths of historical and cultural interest." Het is een heel mooi boekje, met schitterende foto's en heel goede kaartjes van de 6 officiële wandelingen. Voorlopig alleen op het gemeentehuis van Chóra te verkrijgen.
* Voor Andros en Tínos is in dezelfde reeks ook een wandelbrochure verschenen, maar dan zonder de grote kaarten. De brochure over Andros is alleen in het Grieks te vinden, die over Tínos bestaat ook in het Frans en Engels.
Het begin van het monopáti naar Langáda op Amorgós.
De koninginnewandeling op Amorgós, van Chóra naar Egiáli.
De prachtige kalderími naar Chóra op Sérifos
Pad van Firá naar Ia op Santoríni
* Wandel zo mogelijk nooit alleen - of neem zeker een zaktelefoon mee. Laat zo mogelijk in je hotel of in je logies inlichtingen achter over waar je naar toe gaat.
* Neem altijd voldoende drank mee.
* Draag bij voorkeur een lange broek (tegen de doornachtige struiken) en goede, gesloten schoenen met stevige zolen. Een respectvolle kledij wordt door de Grieken geapprecieerd, zeker in kerken, kapellen en heiligdommen.
Als de richtlijnen in de beschreven wandelingen niet voldoende zijn en als je toch op één op andere manier verdwaald dreigt te geraken, dan kunnen volgende raadgevingen je misschien op het goede pad houden:
1.Vele Griekse boeren hebben de gewoonte eigen paden af te sluiten met een primitief hekken of met enkele doornstruiken - ga in principe nooit door zulke afsluitingen: meestal lopen deze paden dood op veldjes. Ga je (op raad van de wandelgids) toch door een gesloten hekken, knoop of maak het weer dicht.
2. Kom je toch op zo'n veldje terecht, probeer niet over de stenen muurtjes te klauteren: je komt zeker van de regen in de drop terecht en uiteindelijk zul je moeten terugkeren.
3. Een heel goede richtlijn zijn de sporen van ezelmest: op een goed en dus veelgebruikt pad zijn er veel sporen van (vaak verdroogde) mest: aarzel je bij een tweesprong, kies dan het pad met het meest ezelssporen...
De wandeltijd wordt altijd gegeven in gechronometreerde
effectieve wandeltijd (EWT). Daarbij is helemaal geen rekening gehouden met
rustpauzes, korte pauzes om foto's te maken, bezoeken, picknick, enz.
Het spreekt vanzelf dat de totale wandeltijd (TWT) merkelijk langer is;
onze ervaring leert dat de TWT meestal het dubbele is van de EWT. Blijf je
enkele uren op een strand of hou je langere rustpauzes, dan kan die TWT
nog uitlopen.
Monopáti in de buurt van Potamiá op Náxos