Mélanes - Koúroi - Ano Potamiá - Chalkí

Beoordeling: Weer een hoogtepunt: niet alleen kunnen we twee koúrosbeelden bezoeken, maar het gaat ook voortdurend door een afwisselend en soms heel groen landschap, om te eindigen in Chalkí, een heel aangename plek. Krijgt dan ook ***.
[Bijgewerkt door Raymond op 21 en 26 september 2011.]

Tijd: De effectieve wandeltijd (EWT) bedraagt een half uur tot de Koúros van Mélanes; dan is het slechts 5 tot de andere Koúros van Potamiá. Verder is het weer een half uur tot in Ano Potamiá en ten slotte 1u10 tot in Chalkí. In totaal ongeveer 2u20 (EWT) wandelen, maar met alle pauzes, rusttijden en picknick deden wij er 5 uur (TWT) over. 

Routebeschrijving: Om in Mélanes te komen moet je bijna altijd een huurauto of een taxi nemen - bussen zijn er alleen in de zomer. Ben je met de auto, hou dan in het dorp rechts omhoog tot op het parkeerterrein, waar ook de bussen draaien.

[De situatie bij het vertrek in Mélanes is, vergeleken bij 2004, licht veranderd: het vroegere kafeníon O Koúros en de pantopolío To Stéki bestaan niet meer, en daar zijn nu twee restaurants..]

(0u00) Van op het pleintje van de bushalte lopen we, rechts van het restaurant Ankýra, het dorp in en we volgen de geplaveide straat (verkeersteken doodlopende weg) die geleidelijk smaller wordt - we hebben een mooi zicht links op de vallei van Kournochóri en Míli. Na 3 minuten zien we vóór ons het restaurant O Vassílis en links de kleine kerk: we gaan hier links naar beneden en 150 meter verder nemen we de tweede straat rechts die ons vrij vlak zuidwaarts het dorp uit voert. Zo passeren we ook onder het lelijke betonnen gevaarte van een nieuwe kerk, nog niet voltooid in september 2011.

[Na 6 minuten, bij één van de laatste huizen, kunnen we een klein omwegje maken: we gaan links de trap naar beneden die tussen veel bomen voert tot bij de kapel van Agios Geórgios. We steken op een betonnen brugje lopend water over (16 mei 2004) en komen op een prachtige plek terecht, midden de citroen- en sinaasappelbomen, oleanders en cipressen. In de oude kapel zijn er nog muurschilderingen te zien.
We keren over de brug terug en op de betonweg boven gaan we verder links.]

(0u06) Het betonwegje wordt smaller, een aangenaam, betonnen pad: we beschrijven nu een wijde boog naar links met een mooi uitzicht op een vallei vol cipressen en op Kournochóri met de della Rocca-toren. Na weer 4-5 minuten houden we links op beton (wandelbord Míli 15' / Flerió 40' / Potamiá 1u20) en gaan we naar beneden de vallei in. We kruisen de bedding op beton, gaan even rechts de betonnen helling op, maar nemen dan direct links een steil, smal en rotsachtig pad dat heel hoog klimt. Na een goede 3 minuten houden we links en even is het pad overgroeid, heel smal en steil.
Na 5 minuten komen we bij de hoek van een watermolen waar heel veel water stroomt; we komen hier op het hoofdpad [6] en even kijken we rond op deze prachtige plek, met enkele heel mooie platanen, veel stromend water, een watergoot en een mini kapelletje.

(0u18) We gaan hier rechts (wandelbord en [6]) en na een eindje komen we bij een tweede watermolen met een waterleiding. We wandelen in enkele minuten door het dorpje van Míli, dat zijn naam niet heeft gestolen, vermits Míli "molens" betekent. Voor ons hebben we nog altijd een mooi zicht op de groene vallei en ook op een eigenaardige rotsformatie. Buiten het dorp vinden we weer een heel mooi pad dat min of meer vlak verder loopt. 
Even verder kunnen we links omhoog gaan, om de resten van een Romeinse aquaduct te bekijken.

(0u22) We keren terug naar het hoofdpad en komen op een geplaveid stuk dat naar rechts buigt [6]. Dit is het begin van de recent heraangelegde site van de Koúroi. We passeren onder de Ypapánti-kapel, verder onder nog een kapelletje en wandelen ook naast het (meestal gesloten) informatiecentrum. 

(0u28) Zo komen we bij het eind van de weg en een parkeerterrein uit: rechts loopt een smalle aardeweg terug naar Mélanes, maar wij gaan rechtdoor, de bordjes die ons naar de koúros leiden, volgend. Even verder, in de bocht, begint rechtdoor het rechtstreekse pad naar Potamiá. Wij gaan hier links, op het betonnen laantje, tussen bamboe en oleanders. Na weer 100 meter, net voor de Paradise Gardens, leidt een smal en mooi betegeld pad rechts tot bij de Koúros van Mélanes of van Flerió. (0u31)

Het beeld dateert van de 1ste helft van de 6de eeuw v.Chr. en werd nooit voltooid door een barst in het materiaal. Door een hekje links kun je tot in de tuinen van de familie Kondili komen, aan wie trouwens ook de grond waarop het beeld zelf ligt, toebehoort. De tuin is mooi onderhouden en aan de stenen tafel onder de grote olijfboom tussen de eigenlijke tuin en de koúros zit je werkelijk in het paradijs! Je kunt er Náxos-wijn of een glaasje kítro-likeur drinken. 

(0u31) Van bij de koúros of van in de tuin gaan we terug tot op het laantje. We gaan rechts, in de bedding van de vallei, tussen prachtige bomen.  Voorbij de tuin, bij een laag wit paaltje, gaan we het geplaveide pad rechts omhoog. Niet zo lang geleden heeft men hier werken uitgevoerd om de twee koúroi met een mooi pad te verbinden. Bijna direct kun je rechts via trappen tot bij enkele marmeren blokken en een inlichtingenbord over de steengroeven. Het stenig pad stijgt verder en komt na 3-4 minuten tegen een hekken aan - hier moeten we straks terugkeren. 
We gaan erdoor en wandelen de heuvel op op een mooi aangelegd pad. We gaan nog door een breed toegangshek en komen zo bij de Koúros van Potamiá, midden de resten van een oude steengroeve - men noemt hem soms de "Koúros Farángi". (0u37) 

[We kunnen van bij de Koúros van Mélanes of de Paradise Gardens ook het laantje terug wandelen naar links, tot in de bocht. Bij de hoek van de muur en de waterbak nemen we het pad links dat heel gauw een mooi rotspad wordt, soms verstevigd met cement. Na 5 minuten zijn we boven en dan gaat het enkele minuten verder op een grazige inzinking tussen twee heuvels. Het mooie, vlakke pad wordt soms nauw door de begroeiing en loopt recht naar het zuiden. Na nog eens 3 minuten is er een splitsing: rechts gaat het rechtstreeks naar Ano Potamiá, wat je kunt doen als je vlugger wilt opschieten. Scherp links (bij een verroest blauw bordje met het opschrift 'koúros') loopt een heel mooi pad tussen twee muren bijna terug; na 6-7 minuten buigt het naar rechts. Op de rotsen vervaagt het, maar we blijven verder gaan langs een tralieafsluiting, tot we na enkele minuten ... het hekken zien met de waterleiding erdoor. Zo komen we bij de andere koúros terecht...]

(0u37) Van bij de tweede koúros keren we terug, tot bij het tweede hekken; hier gaan we scherp links op een roodbruin paadje dat ongeveer langs het muurtje met er bovenop een verroest traliewerk loopt. Na 2 minuten loopt het weg van de muur, dan gaat het door een bres in een muur en buigt het naar links. Het pad is nu heel duidelijk en loopt ver voor ons uit door een glooiend landschap.
Na 8 minuten buigen we naar links en een kleine 2 minuten daarna komen we op een dwarspad (wegwijzer links naar Potamiá). Hier gaan we links (geen aanduiding).

(0u47) We volgen het prachtige, vlakke pad nu nog 10 minuten, de blauwe pijlen en stippen en een rood opschrift "Ano Potamia"  volgend. Na deze 10 minuten houden we rechts, na 5 minuten gaan we even links op beton, maar dan is er weer een mooi pad rechts (telkens is er een wegwijzer "kouros" in de omgekeerde richting). Zo komen we op een soms mooi geplaveid pad en na een lange afdaling langs het kerkhof op de asfaltweg uit: voor ons ligt de kerk van Ano Potamiá.

We gaan rechtdoor naar beneden en rechts van ons zien we een mooie bron en het schitterende terras van I Pigí. Hier kunnen we heel aangenaam lunchen!

(1u07) Na deze eventuele pauze lopen we terug door het dorp, langs de Odós Giampoúra. Na 4 minuten komen we op het pleintje met de fontein en de acacia's uit: we gaan op de betonnen trap links, buigen rechts en links en komen zo op het betonwegje dat omhoog loopt tot op de asfaltweg. 

(1u14) Bijna rechtover nemen we bij het bordje naar "Apáno Kástro" het betonwegje omhoog, dat verder na een nijdige klim grind wordt. We stijgen exact 9 minuten en dan is het opletten: heel even volgen we de bocht naar links, maar na 10 meter is er een vaag pad rechtdoor: het gaat links van een muur lopen, naar de pas tussen het Apáno Kástro en een puntige, opvallende rots (er is een bordje "Pros Kástro" = "Naar het kástro" en af en toe rode stippen). We lopen dus links van een muur en na enkele minuten passeren we rechts van een betonnen brugje; we stijgen verder zonder duidelijk pad op een rotsachtige helling tot er een duidelijker pad ontstaat, tussen de muur en de boordstenen van een oude kalderími die van links komt. We lopen er even naast en dan gaan we gewoon op de brede steunmuur van de overgroeide kalderími verder. Wat later is dat pad op zijn mooist, met nog links en rechts boordstenen. We passeren tussen de rare rots en een gerestaureerd kapelletje, gewijd aan Agios Andréas: het is vreemd genoeg open, want binnen zijn er enkele interessante fresco's uit de 13de eeuw.

(1u31) We buigen links en passeren dan door de opening tussen een afsluiting en een muur. Ons pad vervolgt nu heel duidelijk, eerst tussen twee muren, verder langs de hoge rechter muur. We komen weer tussen 2 muren en het pad is nu smal door de begroeiing. Op het hoogste punt  hebben we een mooi zicht achter ons op het verre Chóra en voor ons op een prachtige vallei, omzoomd door hoge toppen. We blijven nu ongeveer op dezelfde hoogte rond het Apáno Kástro lopen en gaan dan door één van de mooiste Griekse hekkens die we ooit zagen... We komen weer langs de rechtermuur en vervolgen in een groots landschap, bezaaid met grote rotsblokken.

(1u42) Zo komen we in de nauwe doorgang tussen een muur en de rotswand, onder de oude kapel van Agios Panteleímonas.

[Door een bres in de muur en een hekje kunnen we bij het nietige kerkje komen en bij het bord "Kástro Tsikalarioú".
Wie zo dicht mogelijk wil klimmen tot bij de ruïnes van het Venetiaanse Castel d' Alto (in het Grieks Apáno Kástro) kan hier omhoog gaan. Van bij het kerkje loopt een geitenpad vrij gemakkelijk omhoog, in de richting van de inzinking tussen de 2 toppen. Bij een steunmuur houden we links, zodat we op een soort plateautje komen, onder de hoogste top. Het uitzicht is hier al schitterend. Het is heel moeilijk om daarna nog verder te klimmen...]

We gaan terug door de bres en dan rechts verder op het pad, met een prachtig uitzicht op de hele vallei van Tragéa, met ver weg Filóti en de Zas. Vanaf hier zijn er ook vele houten bordjes die naar Chalkí wijzen...
Er volgt een mooi eind pad, uitgesleten in witte rotsen, en dan nog een zanderig pad langs de muur, soms met de rotsen links vlak naast ons.

(1u48) We passeren onder stallen, gaan weer door een origineel hek en houden dan links om op een zandweg en verder beton te komen (bordje Tsikalarió). We volgen deze weg, meestal in beton, zo'n 6 minuten en komen in het dorpje Tsikalarió uit. We lopen door het dorp, waarbij we halfweg in de geplaveide straat rechts houden, en zo komen we op een klein parkeerterrein met links een kleine witte kerk en een bron met wasplaats. We hebben hier weer een heel mooi zicht op de vallei vol olijfbomen, met aan de overkant Damariónas, verderop links het grote Filóti en helemaal links Chalkí, verzonken in de olijfvelden.

(1u58) We gaan langs de kerk en vinden rechtdoor een mooi pad, dat verder afdaalt in de brede vallei. Het pad wordt nu eerder een zandwegje en komt na 6-7 minuten op een stenige open plek, waar we op de stenige weg links omhoog gaan (bordje Chalkí), maar gauw gaat er weer een pad naar rechts (bordje en rode stip). Na 2 minuten steken we de bedding over en we gaan rechtdoor door een hek in betonijzer verder (bordje en rode stip).

(2u07) We lopen tussen hoge muren, er komt dan een mooi eind met een holle weg en na weer 6 minuten houden we rechts - links gaat het Agios Geórgios O Diassorítis.

[Als je anders geen tijd hebt om naar Agios Geórgios O Diassorítis te gaan, dan kun je hier eerst links gaan (wegwijzer) en na 3 minuten nog 1 minuut links. De kerk van Agios Geórgios O Diassorítis is één van de oudste Christelijke gebouwen op het eiland en dateert uit de 11de eeuw. Daarna keer je op je stappen terug...]

Bij de splitsing naar Agios Geórgios begint een geplaveid pad dat tot in het dorp loopt. We slingeren door de straatjes, rechts, links, op een dwarsstraat rechts, en komen zo bij de distilleerderij Vallándris. (2u17)

Deze "ergostásio kítrou" of "werkplaats waar kitron wordt gemaakt" is één van de distilleerderijen van Náxos waar het beroemde citroendrankje wordt gemaakt. De werkplaats is een bezoekje waard; je kunt er ook allerlei variaties van deze lekkere drank kopen...
Het aangename terras van O Giánnis bereik je door bij het verlaten van Vallándris naar links te gaan. Van daar kom je via het winkelstraatje op een asfaltweg met de bushalte. Rechts bevindt zich de mooie Panagía i Evangelístria i Protótronos: ze herbergt mooie wandschilderingen en vooral een schitterende ikonostási, maar ze is jammer genoeg meestal gesloten.
Links van de kerk kun je ook nog het straatje even inwandelen om een kijkje te nemen bij de grote toren van de Pýrgos Grazía: boven de ingang zie je het wapenschild van de beroemde Venetiaanse familie Barozzi.

[De bus stopt bij café Chalkí, ongeveer rechtover de kerk - er is er meestal één om kwart voor 5.]