Tijd: De totale wandeling duurt 4u45 - in effectieve wandeltijd: 1u45 tot aan de voet van Xóbourgo, 15 minuten tot in Koumáros, een 20 minuten tot in Loutrá, 45 minuten tot in Kámbos, 30 minuten tot in Ktikádos en dan weer een klein uur tot in Chóra. Wij wandelden in een vrij rustig tempo van half elf tot half acht. Wil je de hoogte van Xóbourgo beklimmen, dan komt daar nog een uurtje bij - maar dit kan je ook met een andere wandeling combineren. Je kunt de tocht ook aanmerkelijk inkorten door een taxi te nemen tot aan Xóbourgo (7 € in april 2005) of door in Kámbos de bus terug naar Chóra te nemen - áls de busuren je dat mogelijk maken.

Routebeschrijving: (0u00) We vertrekken in het centrum van Tínos-stad of Chóra bij de kleine rotonde, de zogenoemde exedra, onderaan het begin van de grote laan naar de Panagía Evangelístria (wandelpaaltje wandelingen T1: Póles 30' / Tripótamos 1u50 / 4,4 km / Xóbourgo 2u / 5,6 km.)
We volgen de oplopende brede laan rechtdoor (=), bij het voorlaatste straatje links zien we een blauw bordje Falatádos, maar we blijven rechtdoor gaan (=) tot op het plein voor de indrukwekkende Panagía Evangelístria.

[Eventueel kun je eerst de kerk bezoeken.]

De Panagía Evangelístria.

(0u07) We gaan schuin links (wandelpaaltje Póles 20' / Tripótamos 1u20 / Xóbourgo 1u45) en buigen rechts (=); we lopen zo de geplaveide straat omhoog, links van het grote gebouw. Aan het eind gaan we rechtdoor op de betonnen helling (wandelpaaltje en =), maar aan het eind hiervan gaan we LINKS tot we aan de geplaveide dwarsstraat komen (=), waar we rechts omhoog gaan (oud blauw bordje en ==). Bij een soort splitsing houden we rechts tot op de ringweg.

(0u15) Rechtover gaan we verder omhoog op een breed geplaveid pad (wandelpaaltje Póles 15' / Tripótamos 1u10 / Xóbourgo 1u35 / 4,7 km). Het pad is mooi geplaveid, maar het echte oude plaveisel begint na 2 minuten en we stijgen nu ook tussen de traditionele muurtje.
Even bedenken we dat dit nog het oude Venetiaanse pad is dat eeuwen geleden al van de haven naar de burcht van Xóbourgo leidde... We gaan gewoon altijd verder rechtdoor

Het prachtige oude pad van Chóra naar Tripótamos.

(0u25) Na in totaal 25 minuten komen we aan een zijweg rechts (wandelpaaltje Pyrgi Ochyrosis 1') - we kunnen even rechts gaan tot bij twee torenruïnes en dan terugkeren naar het hoofdpad. Dit is ook de plaats waar Poles, de oude hoofdstad van het eiland in de oudheid lag...

(0u27) We gaan nog altijd rechtdoor en omhoog op de prachtige kalderími. Heel de tijd hebben we een mooi uitzicht op het klooster, aan de overkant van de vallei rechts, en ook op de massieve rots van Xóbourgo die geleidelijke komt uitkijken boven een heuvelrug. 

(0u46) Na weer een 20 minuten komen we even op een stuk grindweg die van links komt, maar rechtdoor komen we na 10 meter weer op het oude monopáti. We gaan onder een kerkje door, buigen geleidelijk naar rechts en krijgen zo weer een mooi uitzicht op Chóra, rechts onder ons.

(0u53) Zo komen we na een goede 50 minuten bij de kapel van Kýra Xéni aan - het was een goed onderhouden plek met lantaarns, maar het is er nu wat verwaarloosd en vaak ook winderig - we kunnen er wat rusten binnen op een bank.

De kapel van Kýra Xéni met het pad naar Xóbourgo.

In feite bevinden we ons hier op een belangrijk kruispunt van paden, waar we misschien nog enkele keren zullen voorbij komen (wandelpaaltje T1 Ktikádos 20' / 0,8 km / Kiónia 1u15 / 3,7 km / Tripótamos 30' / 1,4 km / Xóbourgo 1u / 2,6 km).
Rechts is er slechts een versperd pad, links loopt het mooie pad naar beneden richting Ktikádos en Kámbos (= en [4]) - zie de wandeling Chóra - Ktikádos - Kiónia - Chóra). Rechtdoor (en rechts van de kapel) loopt het pad verder naar Xóbourgo (=) - wij gaan vandaag in deze richting.

Het pad wordt soms smaller en na 8 minuten is er weer een pad links [4a] naar Ktikádos, dat we natuurlijk  NIET nemen.
Ons pad blijft mooi stijgen tot we na 13 minuten bij een alóni (dorsvloer) een mooi uitzicht krijgen op Xóbourgo en de molens op de heuvelrug vóór ons.

onder een nieuwe hoogspanningsleiding door gaan - vanaf hier dalen we langzaam, om dan weer te stijgen. Enkele minuten verder is er een driesprong: ons pad vervolgt links over een brugje (=), rechts van ons is er een mooie bron. Na weer 5-6 minuten eindigt het pad bij de asfaltweg, naast enkele huizen van Tripótamos. Rechtover links zien we de bekende kaasfabriek of "tirokomío" (wandelpaaltje links Xóborugo 30' / 1,4 km / rechts Tripótamos 10' / 0,3 km / Mountádos 40' / 1,9 km).

(1u15) We gaan heel even links en rechts van de oprit naar de fabriek (wandelpaaltje) kun je naar beneden op een ingegraven pad. Zo lopen we links van een kerkje en in de richting van de rechter windmolen.
We stijgen tot rechts van de molens en vervolgen rechtdoor langs een wit gebouwtje. Meestal waait het hier hard, geen toeval dat er hier windmolens staan...
Onmiddellijk voorbij het wit gebouwtje nemen we het rechterpad (=) en na 20 meter gaan we bij de splitsing weer rechts (=).

Het pad naar Xóbourgo.

Het smalle en overgroeide pad stijgt tot boven Xinára, in de richting van de winderige kloof rechts onder de indrukwekkende rotstop van Xóbourgo. Na 10 minuten komen we links van een kapel: net vóór de kapel vertrekt links een pad naar Xinára [2], wij gaan rechtdoor (=). Net voorbij de kapel stuurt een grote wegwijzer ons naar links (wandelpaaltje Xóbourgo 15' / rechts Tripótamos).

(1u32) We klimmen weer met rechts een prachtig zicht op de brede vallei onder het klooster van Kechrovoúni - aan de rechter kant zien we ook opgravingen. 
Even verder gaat wandeling [3a] naar rechts - zie de wandeling Kechrovoúni - Xóbourgo - Kechrovoúni, wij gaan rechtdoor omhoog ([3a] en =).
We lopen door de oude stad, waar de opgravingen nog bezig zijn. Het prachtige oude pad klimt nu wel 10 minuten, terwijl we naar links steeds hoger draaien rond de rots die bekroond is met nog andere ruïnes.
Altijd hoger klimmend komen we zo onder een witte kapel  - links loopt een pad naar dit kerkje - een aangename picknickplek, niet alleen voor het mooie uitzicht, maar ook omdat je er uit de wind kunt zitten...
Het landschap is groen en wijds, met een zicht van Falatádos links voor ons, dan de Tsikniás en het klooster met eronder Mountádos tot Chóra rechts. De eilanden die voor ons liggen zijn:  links Mýkonos met de kleinere eilandjes Dílos en Rhínia, verder weg naar rechts toe eerst Náxos en dan Páros.
Van bij het kerkje lopen we terug naar het hoofdpad dat we links verder volgen.

(1u43) Zo komen we vóór het grote gebouw van het klooster van Iera Kardía (Het Heilig Hart) (wandelpaaltje links omhoog kástro / rechts Voláx M4 en Karýa T1).

[Net voor de muur gaat links een trap omhoog, waar een houten bord de richting naar het kástro van Xóbourgo aanduidt.
Eventueel kunnen we nu van op een hoogte van 440 m naar de 559-meter hoge top van de rots van Xóbourgo klimmen. Na 3 minuten komen we al door enkele resten van ruïnes; na 8 minuten bereiken we de eigenlijke Venetiaanse resten van het kástro - de naam Xóbourgo komt trouwens van het Italiaans Sobborgo (= voorstad, versterkte stad). Maar hier zijn ook resten van veel oudere bouwwerken gevonden, o.a. van de oude stad van Tínos, die gesticht is omstreeks 1000 v.Chr. Tijdens opgravingen zijn ook geometrische en archaïsche beeldjes aangetroffen.

Zicht naar de top van Xóbourgo.

Na in totaal 11 minuten komen we al bij al gemakkelijk boven, tot bij het kruis van 1931 en de antennes die de top, 559 meter hoog, bekronen. Het uitzicht hier is schitterend: van het zuidoosten naar het zuidwesten (en van links naar rechts) zien we bij helder weer: Mýkonos met Dílos en Rhínia (en erachter Náxos, Páros en Antíparos), dichterbij Sýros (met erachter Sífnos, Sérifos en Kýthnos) en het onbewoonde Giáros. 
We zien er ook veel dorpen: in het oosten de Profítis Ilías en Falatádos, Myrsíni en Stení, met dan de top van de Kechrovoúni (met antenne) en rechts het klooster en eronder Mountádos. In het zuiden Tripótamos, met veel verder Chóra en verder rechts Ktikádos, Chatzirádos en het strand van Kiónia. Naar het westen Kámbos met erboven Tarampádos, en dan Smardákito; in de vallei Xinára, Loutrá en het grotere Kómi - met verder Kalloní, Káto Klísma en heel ver Aetofoliá; meer naar rechts nog Krókos, Skaládos en zelfs heel ver Agápi. En ten slotte naar het noorden Koumáros en verder Voláx. In totaal meer dan 20 dorpen!

Panorama van op Xóbourgo, met de Tsikniás en Falatádos.

We dalen vrij gemakkelijk af in 8-9 minuten, via het oneffen geplaveide pad, met ongeveer 200 treden.]

(1u43) We lopen rechts langs de muur van Ierá Kardía en buigen dan LINKS [2]. De betonweg buigt verder weer rechts tot op de asfaltweg (wandelpaaltje rechtdoor Karýa / Stení / Mountádos / links M4  Koumáros 15' / 0,6 km / Voláx 40' / 1,9 km / Agápi 1u35 / 4,5 km).

We volgen de LINKSE weg naar links (=): hij buigt rechts en direct is er een paadje links (wandelpaaltje en =). Het begint heel steil en gauw duiken er vele dorpjes op in de vallei met Koumáros helemaal rechts beneden. Het pad wordt minder steil en komt na 7 minuten op een ander pad uit dat van rechts komt.

[ We hadden dat minder steile pad ook van op de asfaltweg kunnen volgen door voorbij ons pad enkele minuten verder de weg te volgen...]

(1u50) We gaan links naar beneden (pijl en =) en het pad wordt heel mooi. Na weer 5 minuten komen we al bij de eerste gebouwen; bij een fonteintje houden we links (=) en zo komen we tussen de huizen van Koumáros.
Let even op het opschrift links op het tweede huis: "Nos sciemus virtutem et ipse ad nihilum deducet inimicos nostros  1857" of vertaald "We zullen de deugd beoefenen en hij (God) zal onze vijanden tot niets reduceren".

(1u58) Gauw komen we bij een zijpad (wandelpaaltje links Skaládos / rechts Voláx 30' / 1,3 km / Agápi 1u20 / 3,9 km) - we lopen voorbij het zelfbedieningscafé I Leschi en door een mooie kamára (overwelfde doorgang). 

Typisch straatbeeld in Koumáros.

We gaan zo het dorp door tot op de asfaltweg, waar er een mooie bron staat. Dan keren we op onze stappen terug en 10 meter voorbij het derde gewelf en het café, bij huis nummer 35, gaan we rechts (wandelpaaltje en marmeren bordje "Pros Loutrá").

(2u05) We gaan dus het straatje naar beneden, maar we houden direct links (rode stip); aan de rand van het dorp (weer een marmeren plaatje) buigen we scherp rechts en dan dalen we op een heel mooie en beschaduwde trap af. Na enkele minuten komen we voorbij de "pigádi" of bron van Koumáros. We dalen nog op de oude trap, met links nog altijd Xóbourgo. Het oneffen geplaveide pad komt na in totaal 8 minuten uit op een betonnen plek in een valleitje, maar het pad gaat met enkele treden rechtdoor verder (rode stip). Na weer 3 minuten komen we in een scherpe bocht van een landweg uit, bij een mooie eik [2]:  we nemen wel de grindweg die links naar BENEDEN gaat (dus de tweede weg).

(2u14) We volgen deze weg een 6-tal minuten, waarbij we door een breed open hek gaan, en komen bij Loutrá op de asfaltweg uit. Even links en direct rechts, in de richting van het dorp. Rechts van de school gaan we het dorpje in, in de richting van het museum, voorbij de kerk en in het centrum links. Werp ook even een blik in de zijstraatjes rechts, met de booggewelven. We gaan verder ZW-waarts door het dorp, rechts van het Ursulinenklooster tot we links komen van het grote gebouw van de Jezuïeten.

(2u34) Hier is er een kruispunt - rechts leidt een pad naar de dorpjes Perástra en Krókos, maar we gaan gewoon rechtdoor op de mooie stenen trap ([2] + wandelbord Kámbos 35'). Nu volgt een schitterende afdaling in de heel groene vallei: na 2 minuten houden we links; soms is het pad overgroeid, verder is het ingegraven en na weer 6 minuten steken we het nog stromende water op stapstenen over (27 april 2005 en 30 april 2016); na 20 meter nemen we het linkerpad - het rechter loopt naar een veldje.

Tussen Loutrá en Kámbos.

Daarna volgt er een steile klim met een mooie passage onder een boom, na 3 minuten houden we links tussen muren en boven krijgen we een mooi uitzicht op de drie dorpen achter ons, Krókos, Skaládos en rechts Loutrá.

Het pad tussen Loutrá en Kámbos.

Links van ons zien we de hoge rots van Xóbourgo met het dorpje Xinára. Even verder gaat het rechts onder een oude moerbeiboom, we lopen tussen muren en komen zo op open terrein, naast tuintjes en bij ruïnes.

(2u50) We gaan rechts omhoog tussen de ruïnes en vinden dan links een mooi pad langs een hoge muur (rode stip); we buigen links, lopen rakelings langs een huis en gaan mooi verder, boven een watertank en terrasjes. In een inzinking passeren we weer onder een moerbeiboom en dan volgt een lang en mooi eind onder gebogen mediterrane eiken [2].

(2u56) Let op: net voorbij een [2] op een boom moeten we bij een ronde muur naar RECHTS [2]: het vrij nauwe pad klimt nu flink tussen een hoge en een lage muur, rechts van een ruïne [2], met altijd een mooi uitzicht rechts.
Na weer 4-5 minuten is het weer opletten: bij een ronde muur moeten we nu LINKS op kleine rotstreden, onder een boom [2]. Een alweer pittige klim brengt ons na 3 minuten rechts van een stal; we passeren ongemerkt onder een kapel met een blauw spitsje, we gaan door een hek in betonijzer en via rots- en betonnen treden komen we naast een andere kapel [2].

(3u12) Een breed geplaveid pad loopt nu recht naar de blauwe koepel van Kámbos en zo komen we uit in een bocht van de asfaltweg. We volgen de weg rechts, maar na 2 minuten nemen we het betonstraatje links tussen muren [2]. We volgen het nu geplaveide straatje rechts en links, gaan door een kamára  en dan direct weer links en rechts. Zo komen we aan een kruispunt, net voor de tweede kerk - hier zien we op de hoek de snack bar Romantica - even rusten kan geen kwaad...

(3u17) We gaan de straat bij de bar Romantica onmiddellijk links (dus iets VOOR de tweede kerk) en volgen die tot aan het eind van het dorp (let op de mooie zijstraatjes); zo komen we op de asfaltweg bij een telefooncel en het bushokje. We volgen de asfaltweg naar links, in de richting van de molen met een rood dak. Vier minuten verder, in een bocht naar links en 50 meter voor de molen, is er rechts een betonnen muur met een hekken - links ervan begint een pad tussen muren.
We dalen in de richting van de blauwe koepel van de kerk van Chatzirádos - na 4 minuten houden we bij een kapel natuurlijk links (rode stippen) en enkele minuten verder kruisen we een grindweg en gaan we op een steile helling rechtdoor. 

(3u33) Het slordige pad komt bijna in Chatzirádos aan, maar 50 meter voor de kerk komt een brede trap van rechts: hier gaan we een geplaveid steegje links in. Weer 50 meter verder, op een pleintje naast een klein torentje, gaan we een brede trap links op en zo komen we naast de asfaltweg met een bushalte: we gaan er niet op, maar blijven op de geplaveide straat rechts ervan rechtdoor gaan in de richting van een molenruïne op de tegenoverliggende heuvel.

De betonnen straat, later met treden, eindigt aan een brug die we oversteken; daarna slingert de weg verder tussen verspreide huizen, met soms een kerkje. We houden eerst links, later rechts (rode stippen) en komen zo weer op een asfaltweg, die we 200 meter naar rechts volgen. Aan het eind ervan (bij een bushokje) gaan we de straat die links van de grote kerk loopt rechtdoor. We zijn nu in Ktikádos, weer een mooi dorpje; let op de mooi bewerkte lunetten boven de ramen, zelfs bij de nieuwe huizen. Eerst passeren we de Ouzéri Agnánti, even verder de mooie taverne Drosiá. Hier kun je eventueel iets drinken, genietend van het mooie uitzicht, maar even verder is het uitzicht even mooi, van op het voorhof van de laatste kerk, de Panagía Megalómata (OLV met de grote ogen) - hiervoor gaan we even naar rechts door het hekken met een mooi bewerkte omlijsting. Het uitzicht over de groene terrassen is schitterend, in de kerk zelf zijn er prachtige iconen.

(3u47) Buiten het dorp komen we direct op alweer een mooi pad terecht, links van de groene vallei. Na 3-4 minuten negeren we het pad dat rechts afdaalt, maar we lopen verder "en balcon", recht naar de kapel ver voor ons, in de inzinking van de heuvels rechtover - daar waren we vanmorgen al! Net voor we echt afdalen zien we rechtover de mooie trap op de overkant... We steken de rivier op een schitterende boogbrug, gebouwd in 1859, over en klimmen dan 5 minuten op een mooie, brede trap, naar de kapel toe.

De brug bij Ktikádos. 

(4u02) Zo komen we terug op het aangelegde terras, van waar we al de landtong van Tínos-stad zien, waartegen de oude haven aanleunt. Links zien we Mýkonos met het kleine Dílos, verder Náxos en Páros. We gaan hier natuurlijk rechts op het mooie oude monopáti, dat ons vanzelf naar Chóra brengt. Na 8 minuten komen we even op een grindweg terecht, maar 20 meter verder gaan we links weer het oude pad op, dat nog uit de tijd van de Venetianen stamt. Tijdens de lange, gestage afdaling krijgen we geleidelijk in de avondzon een heel mooi zicht op Tínos. 

Chóra in de avondzon.

Net voor we de rondweg bereiken gaan we op een nieuwe bestrating over en over de asfaltweg gaan we rechtdoor, links houdend op de geplaveide weg. Zo kunnen we altijd rechtdoor lopend op ons vertrekpunt uitkomen, maar we kunnen ook de eerste brede straat links nemen en dan verder rechts de Leofóros Megalocháris, om zo in schoonheid in volle centrum aan de jachthaven uit te komen. (4u45)

Voor de printbare versie
met alleen de tekst
in één kolom
hier klikken.